Temel Kimya Kanunları

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (No Ratings Yet)
Loading...

1. KÜTLENİN KORUNUMU KANUNU:

Lavoiser kendinden önceki kimyacılardan farklı olarak, kimyasal olayları gözlemlemekle kalmamış deneylerde nicel verilere oturtmaya çalışmıştır.

Bir deneyinde belli miktarda kalay (Sn) parçasını  içinde hava bulunan bir fanusa  koyarak tarttı. Daha sonra fanusu içindekilerle birlikte ısıttı ve ısınan kalayın beyaz bir toz haline (SnO) dönüştüğünü gözlemledi. Bunun üzerine beyaz tozu ve fanusu tekrar tarttığında başlangıçta belirlediği kütle ile eşit olduğunu belirledi.

Daha sonra benzer deneylerle aynı sonuca ulaştı. Oluşan beyaz tozu (Kalay oksit ) benzer yolla ısıttığında ise başlangıçta fanusa koyduğu Kalayın kütlesine eşit kütlede kalay elde ettiğini gözlemledi ve kendisini unutulmaz yapan  şu sonuca vardı. Madde yoktan var edilemediği gibi, vardan da yok edilemez. Sadece birinden ötekine dönüşebilir

Bu ifade “Kütlenin Korunumu Yasası” diye bilinir.

Bu günkü ifadesi ile; Kimyasal olaylarda, tepkimeye giren maddelerin  kütleleri toplamı, tepkime sonunda oluşan maddelerin kütleleri toplamına eşittir.  Bu olaya KÜTLENİN KORUNUMU KANUNU denir.


 
 
 
 
Fe + S è FeS  
  
 
 
 
 
Örnek:

İçinde nemli hava bulunan bir cam kaba 11,2 gr demir talaşı atılıyor. Belli bir süre sonunda kaptaki toplam katı kütlesi 16 gr olduğuna göre, kapta tüketilen O gazı kaç g dır?

(Cevap: 4,8g)
Örnek:

CaCOkà CaOk + CO₂₍g

CaCO katısı ısıtıldığında yukarıdaki tepkimeye göre ayrışmaktadır. Ağzı açık bir kapta 24,4 gr CaCO katısı bir süre ısıtılıyor. Toplam kütlede 4,4 gr azalma olduğu anda kaptaki katı kütlesinin % 28 inin CaO olduğu analiz ediliyor.

Buna göre, kaç gr CaCO ayrışma tepkimesi vermiştir?

(Cevap: 10g)
Örnek:
13 gr Zn talaşı 17 gr HCl çözeltisinde tamamen çözündüğünde kapta 29,6 g lık sıvı bir karışım oluşurken tepkimede oluşan H
gazı 500 ml hacim kaplıyor.

Bu koşullarda toplanan H gazının yoğunluğu kaç g/lt dir?

(Cevap: 0,8 g/lt)
2. SABİT ORANLAR KANUNU

Lavoisier in deneysel çalışmaları sonucunda kimya biliminin nicel çalışmaları hızla devam etti. 1799 yılında Joseph Proust elementlerin birbirleri ile bileşik oluştururlarken belirli oranda birleştiklerini buldu. Bugün sabit oranlar yasası olarak bilinen yasaya göre; “Bir bileşik hangi yolla elde edilirse edilsin, bileşiği oluşturan maddelerin (atomların) kütleleri arasında basit tam sayılarla ifade edilen sabit bir oran vardır.”



 
 
 
 
 
 
 
Örnek:

Demir ve oksijen elementleri içeren bir bileşiğin 15 gramının 10,5 gramı demir olduğuna göre, bileşikteki demirin oksijen kütlesine oranı kaçtır?

(Cevap: 7/3)

 
Örnek:

Karpit, kalsiyum ve karbondan oluşan (CaC2) bir bileşiktir. Kalsiyumun karbonla kütlece birleşme oranı 5/3 dür? Buna göre, 6 gr kalsiyumun tamamının kullanıldığı bir tepkime içinde,

a) Kaç gr karbon tüketilmiştir?

b) En fazla kaç gr bileşik oluşur?

(Cevap: a. 3,6g, b. 9,6g)

 
Örnek:

Bakır ile oksijen arasında oluşan bir bileşikte bakır kütlesinin oksijen kütlesine oranı 7/2 dir. Eşit kütleli bakır ve oksijenin tam verimli tepkimesinden 10,8 gr bileşik oluştuğuna göre, başlangıç karışımının kütlesi kaç gr dır?

(Cevap: 16,8g)

 
3. Katlı Oranlar Kanunu:

Karbon elementiyle oksijenin oluşturduğu iki bileşik vardır bunlar karbon mono oksit (CO) ve karbon di oksit (CO2). Karbon monoksit bileşiğinde bir karbon atomu ile bir oksijen atomu birleşirken, Karbon di oksit bileşiğinde bir karbon atomu ile iki oksijen atomu birleşir. Her iki bileşikte karbon atom sayıları sabit tutulduğunda oksijen atomları arasında ½ oranının olduğu gözlenir.





Katlı Oranlar Kanunu’na uyan bileşik ve elementlerle ilgili;

– Bileşikler iki tür element içermelidirler

– Bileşiklerdeki element türleri aynı olmalıdır

– Bileşiklerin basit formülleri aynı olmamalıdır.

 
 
 
Örnek:

X ve Y elementleri arasında X3Y2 ve XYa bileşikleri oluşabilmektedir. Eşit kütlede Y içeren birinci bileşikteki X’in kütlesinin ikinci bileşikteki X’in kütlesine oranı 3 olduğuna göre, a değeri kaçtır?

(Cevap: 2 )
Örnek:

I – NH3 – N2H4

II – SnO – SnO2

III – HClO3 – HClO2

Yukarıdaki bileşik çiftlerinden hangileri katlı oranlar yasasına uymaz?

(Yalnız III)

Temel Kimya Kanunları YAPILAN YORUMLAR