Tarih nedir? İnsanlar niçin tarihi öğrenmek isterler? Bu soruların cevabını bulmak ve geçmişini anlamak, geleceğe ışık tutmak için insanlar tarihi araştırma ve inceleme gereği duymuşlardır.

Tarih, geçmişte yaşanan olayları inceleyen bir bilimdir. Tarihsel süreç içerisinde yer alan insanlar geçmişlerini merak ederler. Geçmişte yaşanan olaylarla ilgili araştırmalar yaparlar. Tarihin ışığında geçmişi anlamaya ve sorgulamaya çalışırlar. Bu amaçla tarihçiler yetiştirirler. Toplumlar, geçmişleriyle ilgili edindikleri bilgileri gelecek kuşaklara aktarmak gereği duyarlar. Böylece geleceğe yon vermek isterler.

a) Tarihin tanımı ve özellikleri

Tarih, geçmişten bize ulaşan günümüzde ortaya çıkan, eleştirel ve yorumlu bir anlayışla incelenen kalıntılardır. (Turner)

Tarih, çevremizi saran ve bizi meşgul eden bugünün kaygı, sıkıntı ve sorunlar adına geçmiş zamanların sorgulamasından başka bir şey değildir. (Fernand Braudel)

Tarih, tarihçilerle olgular arasındaki kesintisiz etkileşim veya bugün ile geçmiş arasındaki bitmeyen bir diyalogdur. ( Edward Hallett Carr)

Tarih, İnsanlığın eylem ve fikirlerinin gelişimini takip eden, fertler ve topluluklar tarafından gerçekleşen eylemler ve ortaya atılan fikirleri ve bunların sonucunda gerçekleşen olayları inceleyen bilimdir.( Zeki Velidi Togan)

Tarih; çağlar boyunca yaşamış insan topluluklarının sosyal, iktisadi, kültürel, siyasi ve dini faaliyetlerini, birbirleriyle olan ilişkilerini yer ve zaman göstererek, sebep-sonuç ilişkisi içerisinde belgelere dayanarak inceleyen sosyal bir bilimdir.

Tarih, “insan olarak nereden geliyoruz? Geçmişimiz nedir?” gibi sorulara cevap veren bir bilim olarak da tanımlanır. Bu bilgilere ulaşmak için tarihçilerin nesnel (tarafsız) bilgiler vermesi çok önemlidir.

b) Tarihin Konusu

Bütün bilimlerin temel konusu eylemdir. Tarih ise bu eylemlerden, toplumsal eylemleri inceleyen bir bilimdir. Genel olarak insan topluluklarını, yaşayışlarını, savaş ve barışlarını, gelenek ve göreneklerini, düşünsel etkinliklerini, dinsel ve kültürel her türlü etkinliklerini inceler.

Olay ve Olgu

Olay: İnsanı ilgilendiren sosyal, ekonomik, siyasi, dini gibi her alanda olan, ortaya çıkan her şeydir.

Olgu: Özellikle oluşum süreci içinde ya da başka bir şeyin belirtisi olarak gözlemlenmiş olaylardan ibarettir. Örneğin, Malazgirt Savaşı bir olaydır. Bu savaş sonrası Anadolu’nun Türkleşmesi ise bir olgudur.

c) Tarihte Yer-Zaman İlişkisi

Tarihi bir olay için, yer ve zaman en önemli unsurlardır. Tarihi olayın doğru bir şekilde değerlendirilebilmesi için olayın geçtiği yer ve zamanın bilinmesi gerekir. Ayrıca coğrafi şartlar, bölgenin özellikleri, olayların sebep ve sonucunu doğrudan etkilediğinden tarihi olayların geçtiği yerlerin bilinmesi son derece önemlidir.

ç) Tarihte Neden-Sonuç İlişkisi

Tarihi olaylar devamlıdır. Bir zincirin halkaları gibi birbirlerini sebep ve sonuçlarıyla takip ederler. Bir olay; kendisinden sonraki diğer bir olayın nedeni, kendinden önceki bir olayın sonucudur. Tarihi olaylar bir zincirin halkalar› gibi birbirlerini neden ve sonuçlarıyla takip eder.

d) Tarih Biliminin Yöntemi

Tarih biliminin amacı, geçmişte yaşanan olayları doğru bir şekilde analiz ederek sonuca ulaştırmaktır. Tarih bilimini fen bilimlerinden ayıran en önemli özelliği tekerrür (tekrar) etmemesi, sonuca ulaşmak için deney ve gözlemin yapılamamasıdır. Tarihi olayların tekrar etmemesinde zaman faktörü etkilidir. Önceki dönemlerde yaşanmış bir olay daha sonraki dönemlerde yer, sebep ve sonuç ilişkisi bakımından benzer özellikler taşısa bile zamanı farklı olduğundan tarihi olayların tekrar etmesi mümkün değildir.

Fen bilimleri yaşanmış olan olayları değil, var olan olayları inceler. Oysa tarih, geçmişte yaşanmış ve bitmiş olayları inceler.

Tarihi olayları sebep-sonuç ilişkisi içerisinde belirli yöntemlerle araştırarak açıklama yapanlara “tarihçi” denir. Tarihçinin geçmişi aydınlatmak için yararlandığı her türlü yazılı kaynağa “belge“, belgelerin saklandığı yere “arşiv“, incelenen olayla ilgili elde edilen her turlu bilgilere ise “veri” denir.

Related Posts

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir