Organik Besinler

Yapısında C, H, O bulunduran kimyasal bileşiklere Organik Bileşikler denir. Bazı organik bileşiklerde N, P, S gibi maddelerde bulunabilir. (Proteinler ve nükleikasitler de olduğu gibi) Organik bileşikler oksijen ile yandığı zaman karakteristik olarak co2 ve suya kadar yıkılır. Ayrıca inorganik Azot (N), Kükürt (S) ve Fosfat (P) içeren bileşiklerde açığa çıkarılabilir. Canlıların yapısındaki doğal organik bileşikler; protein, yağ, karbonhidrat, vitamin ve nükleikasitlerdir. Canlıların yapısında bulunan bütün organik bileşikler yine canlılar tarafından üretilir. Özellikle inorganik maddeleri birleştirerek organik besin sentezleyen canlılar organik besin üretim laboratuvarıdır. Bu canlılar organik besinlerini dışarıdan almazlar. Bunlara ototrof beslenen canlılar denir. Diğer canlılar organik besinlerini ototrof canlılardan alırlar. Bu canlılara da hetetrof canlılar denir. Hetetrof canlılar hazır olarak aldıkları besinleri kendi yapılarına uygun hale getirerek yapılarına katarlar veya enerjiye dönüştürürler. Dikkat ederseniz ototrof canlılar üretici-tüketici, hetetrof canlılar ise tüketici-dönüştürücü özellikler gösterirler.

Organik Bileşiklerin özelliklerine göre gruplandırılması:

1. Basit organik bileşikler

2. Kompleks organik bileşikler

3. Sindirilen, enerji veren ve düzenleyici olan organik bileşikler

1. Basit Organik Bileşikler:

Basit organik bileşiklerin en önemli özellikleri; diğer kompleks organik bileşiklerin yapı maddelerini (birim = monomer) oluşturmaları ve onların parçalanması sonucu açığa çıkmalarıdır. Basit organik bileşikler, hücre zarının porlarından geçebilme özelliğine sahip küçük moleküllerdir. Hücreler arasında maddeler genellikle menemer olarak aktarılır. Ayrıca hücre içerisinde organeller arası iletimde ve organellerde diğer organik maddelerin sentezine başlarken basit organik bileşikler kullanılır. Her hücre enerji elde etme reaksiyonunu her zaman basit organik bileşiklerle başlatır. Örnek: glikoz, aminoasit, yağ asiti, gliserol gibi.

2. Kompleks Organik Bileşikler:

Basit organik bileşiklerin birleşerek oluşturdukları moleküllere kompleks organik bileşikler veya polimerler denir. Kompleks bileşikler hücre zarından geçemezler. Monomerler birleşerek polimerleri oluştururken su molekülü açığa çıkar buna dehidrasyon sentezi denir. Polimerlerin oluşumuna da Polimerizasyon denir. Komplex organik bileşikler canlı veya cansız ortamlarda yeniden monomerlerine ayrışabilir. Buna hidroliz (sindirim) denir. Ayrışma esnasında su molekülü kullanılır. Kompleks Organik bileşikler, karbonhidrat, yağ, protein ve nükleik asitlerdir. Kompleks bileşiklerin birleştirilmesi ve ayrıştırılması reaksiyonlarında enzim kullanılır. Kompleks bileşiklerin polimerizasyon ve hidroliz reaksiyon örnekleri;

3. Sindirilen, Enerji Veren ve Düzenleyici Olan ve yapıya katılan Organik Bileşikler:

Canlı sistemlerde sindirilen organik bileşikler;

Disakkaritler, Polisakkaritler (Karbonhidrat)

Yağlar

Proteinler

Nükleikasitlerdir.

Bu besinler enerji elde etmek ve yapıya katmak amacıyla birimlerine ayrıştırılır.

Proteinlerin, yağların, karbonhidratların nükleik asitlerin monomerleri yeniden yapısal olarak kullanılır. Örnek olarak karaciğer hücresinde %12 protein, %6 yağ %2 nükleikasit %1 karbonhidrat molekülleri yapısal olarak kullanılmıştır. Aynı zamanda proteinler, enzimierin ve hormonların yapısına katılarak düzenleştirici besin olarak da görev yapar. Steroid olarak adlandırılan yağlar da hormonların yapısına katılarak düzenleştirici görev yapar. Sindirilen besinlerden karbonhidratlar, yağlar ve proteinler aynı zamanda organizmanın enerji kaynaklarıdır. Enerji elde etmede öncelik her zaman karbonhidratlardadır, Sırayla yağlar ve en son proteinler tercih edilir. Enerji verimi en yüksek olan besinlerin öncelik sırası ise, yağlar, proteinler daha sonra da karbonhidratlar gelir. Ancak birim zamanda organizmada elde edilen enerjinin çoğu karbonhidratlardan sağlanır. Hayvansal organizmalar uzun süre aç kaldıklarında öncelikle karbonhidratlarını sonra yağlarını en son proteinlerini tüketirler.

6244 kez okundu