ALKALİ VE TOPRAK ALKALİ METALLER

1A grubunda Alkali metaller yer alır. Değerlik elektronlarının dizilişi ns1 şeklindedir ve en aktif metallerdir. Aktif oldukları için doğada saf olarak bulunmazlar. İyonlaşma enerjileri yukarıdan aşağıya doğru azalır.

2A grubunda toprak alkali metaller bulunur. Değerlik elektronlarının dizilişi ns2 şeklindedir ve 1A grubuna göre daha az aktiftirler. Toprakta en çok bulunan elementlerdir.

1A ve 2A grubu elementlerinin oksitleri ve hidroksitleri bazik karakterde oldukları için bu elementler Alkali (baz) olarak adlandırılır.

1A ve 2A grubu elementlerinin veya bileşiklerinin eldesinde kullanılan başlıca doğal kaynaklar şunlardır:

Li: Magmatik kayalar (pegmatik)

Na: NaCl (kaya tuzu ve deniz tuzu),feldspat(Na2O.Al2O3.6SiO2)

K: Feldspat(K2O.Al2O3.6SiO2), güherçile (KNO3)

Be: Zümrüt ( Be3Al2Si6O18)

Mg : Magnezit (MgCO3)

Ca : kireç taşı/kalsit ( CaCO3)

Sr : Stronsiyonit (SrCO3)

Ba : Barit(BaSO4) , viterit (BaCO3)

Toprakta ve alkali topraklarda 1A ve 2A elementlerinin oksitleri de bulunur.

Bileşiklerinde 1A grubu +1 , 2A grubu ise +2 yükseltgenme basamağında bulunur.

1A ve 2A grubunun oluşturduğu bileşiklerde 1A ve 2A iyonları çok güçlü indirgendirler. Aktif olduklarından C ve H ile indirgenmezler. Bu yüzden kendi sıvılarının elektrolizi ile elde edilirler.

Alkali metaller havayla temas ettiklerinde oksitlerine dönüşürler.

Su ile temas ettiklerinde hidroksitlerine dönüşürler ve H2 gazı açığa çıkarırlar.

2A grubunda Be su ile tepkime vermez. Mg su buharıyla tepkime verir. Ca, Sr ve Ba soğuk suyla bile tepkime verir.

1A ve 2A grubu elementleri halojenlerle tuz oluştururlar.

Alkali ve Toprak Alkali Metallerin Kullanım Alanları

Lityum bileşikleri, pillerde, seramiklerde ve yağlayıcı maddelerde kullanılmaktadır.

Sodyumkarbonat, sabun deterjan ilaç yapımında cam sanayinde,

SodyumHidroksit(sudkostik), birçok organik maddenin sentezinde ve katı sabun yapımında,

SodyumKlorür, yemek tuzu

Potasyumnitrat (güherçile KNO3) , gübre endüstrisinde, kibritlerde, barut yapımında

Potasyumklorür, ilaç endüstrisinde,

Potasyumhidroksit(potaskostik), sıvı sabun eldesinde

Berilyumoksit, seramik eşya, özel cam yapmada, floresan tüplerinde kullanılır.

Magnezyumoksit, ateşe dayanıklı tuğla yapımında

Magnezit (magnezyumkarbonat MgCO3), mürekkep, cam seramik boya ilaç kozmetik

Magnezyumsülfat (MgSO4), eczacılıkta, yapay gübre üretiminde

Kalsiyumkarbonat (kireç taşı/kalsit CaCO3), sönmemiş kireç ve sönmüş kireç yapımında

Kalsiyumoksit (sönmemiş kireç CaO) çimento yapımında, suların yumşatılmasında

Kalsiyumhidroksit (sönmüş kireç Ca(OH)2 ) harç yapımında

Kalsiyumsülfat (alçı taşı CaSO4), alçıdan kalıp ve heykel yapımında

StronsiyumKlorür (SrCl2), şeker üretiminde

Baryumsülfat (Barit BaSO4) , bazı röntgen çekimlerinde

Baryumsülfür (BaS2), Fosforesans özelliğinden yararlanılır.

2189 kez okundu